abunə ol: Yazılar | Şərhlər | Еmail

Ulrike Maynhof – Farah Dibaya açıq məktub

Şərh

ulrike-vicdanli-ve-ofkeli-1

Salam, xanım Pəhləvi,

Sizə yazmaq fikri bir şahbanu olaraq həyatınızdan bəhs etdiyiniz “Neuen Review”nun 7-14 may tarixli nömrələrini oxuyarkən yarandı. İran haqqında kifayət qədər məlumatlı olmadığınızın şahidi olduq. Nəticə etibarilə, alman jurnal oxucularını da səhv məlumatlandırırsınız.

“İranda yay ayları çox isti keçir və mən də, iranlıların əksəriyyəti kimi, ailəmlə birlikdə Xəzər dənizi sahilindəki Sayfiyə bölgəsinə tətilə getdim” – deyə müsahibə vermisiniz.

“İranlıların əksəriyyəti kimi” – bu sizcə mübaliğə deyilmi? Məsələn, Belucistan və Mehranda “İranlıların əksəriyyəti” – əhalinin 80 faizi– irsi sifilisdən əziyyət çəkir. İranlıların əksəriyyəti, illik gəliri 100 dollardan aşağı olan olan kəndlilərdən ibarətdir. İranlı qadınların çoxunun iki uşağından biri –100 uşağın 50-si– aclıq, yoxsulluq və xəstəlikdən vəfat edir. Və gündə 14 saat xalça toxuyan uşaqlar… onların da əksəriyyəti yayda Xəzər Dənizi sahilindəki Sayfiyə bölgəsinə tətilə gedə bilirmi?

Parisdən vətəninizə qayıdaraq, Xəzər dənizi sahilinə getdiyiniz o 1959-cu il yayında “İran plovuna və xüsusilə də meyvələrinizə, şirniyyatlarınıza və əsl İran süfrəsini bəzəyən, yalnız İranda tapıla bilən hər şeyə həsrət qaldığınızı” demisiniz.

Bir baxın, İranlıların əksəriyyəti şirniyyatlara deyil, bir tikə çörəyə belə həsrət qalıblar. Məsələn, Mehdiabadlı kəndliləri üçün, “İran süfrəsi” suda yumşadılmış samandan ibarətdir və Tehrandan 150 km uzaqlıqda yaşayan kəndlilər çəyirtkələrin kökünün kəsilməsinə qarşı mübarizə aparırlar, çünki çəyirtkə onların yeganə qidasıdır. İnsan bitki kökləri və xurma çəyirdəyi yeyərək də yaşaya bilər, lakin uzun müddət yox. Bu yaxşı hal deyil, yenə də iran kəndliləri bunun üçün çalışır. Və 30 yaşında ölürlər, bu bir iranlının ortalama yaşama müddətidir. Amma siz gəncsiniz, 28 yaşındasınız. Qarşınızda “yalnız İranda tapıla biləcək” iki gözəl il daha var.

O vaxtlar Tehran da sizin üçün dəyişmişdi. “Binalar göbələk kimi çoxalmışdı, küçələr daha geniş və rahat idi. Dostlarım da dəyişmişdi, gözəlləşmişdilər, əsl gənc qadın olmuşdular.”

Yeri gəlmişkən, “aşağıdakı milyonları”, – “New York Times”-da yazıldığı kimi – Tehranın cənubunda yeraltı mağaralarda insanlarla dolub-daşan, dovşan yuvasına bənzər, çiy kərpicdən hazırlanmış daxmalarda yaşayan 200.000 insanı görməzdən gəldiniz.

Bu  cür halların qarşınıza çıxmasına mane olma vəzifəsini Şahın polisi öz üzərinə götürmüşdü. 1963-cü ildə varlı məhəllələrin yaxınlığında tikinti çuxuruna sığınan minə yaxın insanı, bir polis alayı yay aylarında Xəzər sahilinə tətilə gedənlərin “mənzərələri” pozulmasın deyə döyərək çölə atmışdı.

Şah təbəəsinin bu cür evlərdə yaşadığı üçün qətiyyən narahat deyil, onun üçün dözülməz olan, yalnızca özü, siz və siz kimilərin bu mənzərəni görməsidir.

Kəndlilərin vəziyyəti daha qənaətbəxş imiş. Cənubi İrandan bəhs edilən bir səyahətnamədə ”illərlə soxulcan kimi palçıqda qıvrılan”, yaban otlarla və iylənmiş balıqla qidalanan uşaqlarla rastlaşdım” deyilir. Bu uşaqların sizin olmamasından haqlı olaraq məmnun qalsanız belə, yenə də uşaqdırlar.

 “Almaniya Fransa, İngiltərə , İtaliya və digər zəngin mədəniyyətə sahib xalqlar kimi, incəsənətdə və elmdə qabaqcıl sıralardadır və  bu gələcəkdə də davam edəcək” demisiniz.

 Şahımız sağ olsun. Federal Almaniya məsələsinə nəzər salaq: bu tipli proqnozlar verməyi alman mədəni siyasətçilərinin öhdəsinə buraxın. Onların bu mövzulardan daha yaxşı başı çıxır. Bəs niyə İran əhalisinin 85 faizinin, hətta kənd əhalisinin 96 faizinin oxuma-yazma bilmədiyini açıqca demədiniz? 15 milyon İran kəndlisinin təkcə 518.480 nəfəri oxuya bilir. Lakin 1953-cü ildə Müsəddiqə vurulan zərbədən bu yana İranın aldığı 2 milyard dollar məbləğindəki yenidənqurma yardımı Amerikan istintaq komissiyalarının araşdırmalarına görə, “buxarlanıb uçub”, bu pulla tikilməsi planlaşdırılan xəstəxana və məktəblərin yerində isə tozlu yellər əsir.

Şah yoxsullara dərs keçmək üçün əsgərləri kəndlərə göndərir. Onlara verilən, saxtakarlıqlarını ifşa edən bir adla: “Bilik ordusu”. İnsanlar sevinəcək, əsgərlər aclığı və susuzluğu, xəstəliyi və ölümü unutduracaq. Şahın Hubert Humphrey tərəfindən utanmadan səsləndirilən bu cümləsini yəqin ki, eşitmisiniz: “Ordu ABŞ-ın yardımı nəticəsində indi daha yaxşı vəziyyətdədir, sivil vətəndaşların öhdəsindən gələ biləcək gücü var. Ordu Ruslara qarşı deyil, İran xalqına qarşı vuruşmağa hazırlaşır.“

 Şahın “ürəyiaçıq, mükəmməl və vicdanlı bir şəxsiyyət, adi bir vətəndaş kimi təvazökar” olduğunu söyləyirsiniz. Şahın təkcə tiryək plantasiyası monopoliyasından hər il milyonlar qazandığı, ABŞ-a qaçaq yollarla gətirilən narkotikin əsas tədarükçüsü olduğu, 1953-cü ildə İranda eroinin nə olduğu bilinməyən bir dövrdə, Şahın “təşəbbüsü” nəticəsində İranlıların 20 faizinin eroindən asılı olduğunu nəzərə alsaq, sözləriniz reallığı əks etdirmir. Bu cür işlərlə məşğul olan insanlar, açığı, bizdə “vicdanlı” deyil, “günahkar” adlandırılırlar və “normal vətəndaş”lardan fərqli olaraq həbsə atılırlar.

 “Həyat yoldaşımı digər kişilərdən fərqləndirən, daha böyük və ağır məsuliyyət daşımaq məcburiyyətində olmasıdır,” deyə yazmısınız. “Məcbur olması” nə deməkdir? İranı idarə etməsini xahiş edən İran xalqı deyil, Amerikanın gizli servisi idi – bilirsiniz: MKİ.Vəöz aramızda bu ona  “havayı” başa gəlmədi.

Müsəddiqin devrilməsinə təkcə MKİ-nin ayırdığı büdcə 19 milyon dollar idi. Yenidənqurma yardımının hara getdiyi barədə isə yalnız iddia irəli sürmək mümkündür, çünki sizə hədiyyə etdiyi bir neçə ləl-cəvahiratla – 1.2 milyon marka bir tac, 1.1 milyon marka bəzək sancağı, 210.000 marka almaz sırğalar, bir neçə brilyant bilərzik,  qızıl əl çantası –  ümumilikdə yenə də 2 milyard dollar etmir.

Ancaq siz narahat olmayın, qərb ölkələri bir neçə milyardlıq sui-istifadə, tiryək ticarəti, iş adamları, qohumları və gizli kəşfiyyat işçilərinə payladığı rüşvətlər və sizə hədiyyə etdiyi bir neçə parça ləl-cəvahirat üçün Şahı günahlandıracaq qədər dar düşüncəli deyil. Çünki Şah  sərvətlər tükənənə, imzaladığı müqavilələrin vaxtı bitənə qədər İran neftinin bir daha heç vaxt – Müsədiqin hakimiyyətində olduğu kimi – milliləşdirilməməsinin təminatçısı olmayacaq.O, İran xalqına, taleyinə boyun əyməyi, neftini sənayeləşdirmə üçün istifadə etməyi, aclığın qarşısını almaq naminə valyutanı kənd təsərrüfatı texnikasına xərcləməyi öyrədə biləcək məktəblərə bir dollar belə ayrılmamasının təminatçısıdır. O, inqilabçı tələbələrin hər zaman güllələnərək öldürüləcəyinin və ölkənin rifahını düşünən parlamenterlərin həbs ediləcəyinin, işgəncə görəcəyinin zəmanətçisidir. O, ABŞ-ın maliyyə dəstəyi ilə fəaliyyət göstərən, 12.000 amerikalı hərbi müşavir tərəfindən idarə edilən 200.000-lik ordunun, 60000-lik gizli kəşfiyyat servisinin, 33000-lik polisin ölkəyə hakim olacağının zəmanətidir.

 Bunlar ölkəni xilas edəcək yeganə şeyin- 1 may 1951-də Müsəddiqin etdiyi kimi, neftin milliləşdirilməsinin baş tutmaması üçündür. Qızıl yumurtlayan toyuğu kəsməzlər. Şahın Sankt Morisdə yediyi, İsveçrə banklarına həvalə etdiyi milyonlar; neftinin British Petroleum Oil Company-ə (BP), Standard Oil-ə, Caltex-ə, Royall Dutch Shell və digər İngilis, amerikan və fransız şirkətlərə qazandırdığı milyardların yanında nədir ki? Bəli, Tanrı görür ki, Şahın Qərbin xeyri üçün öz üzərinə götürdüyü məsuliyyət digərlərindən daha “böyük və ağırdır.”

 Bəlkə də siz çirkli pullar haqda yox, daha çox topraq islahatı barədə düşünürdünüz. Şah dünyada xeyriyyəçi kimi tanınmaq üçün PR kampaniyalara ildə 6 milyon dollar xərcləyir. Torpaq islahatından əvvəl əkinə yararlı torpağın 85%-i böyük mülkədarlara məxsus idi, indi isə bu rəqəm 75%-ə  qədər enmişdir. Artıq torpağın dörddə bir hissəsi 10%-lik faiz dərəcəsi ilə 15 il ərzində dəyərini ödəməli olan kəndilərə aiddir. Beləliklə, İran kəndlisi “azaddır”, çünki artıq məhsulun beşdə bir hissəsi deyil, beşdə iki hissəsi onlara qalır (beşdə biri işçi qüvvəsi üçün, beşdə biri artıq ona məxsus torpaq üçün); geriyə qalan beşdə üç hissə isə, torpağı satmış olsa belə, sulama sisteminə, toxumlara, tarlaları şumlayacaq heyvanlara sahib böyük mülkədarlara məxsusdur və bu gələcəkdə də belə davam edəcək. Beləliklə, kəndiləri daha yoxsul, borc çuxuruna daha da dərindən batan, daha da təhkim olunmuş, daha aciz və itaətkar hala gətirmək mümkün oldu. Şüphəsiz, sizin də düzgün şəkildə vurğuladığınız kimi, bu “ağıllı və əqidəli” bir adam olan Şahdır.

Şahın vəliəhdi barəsində narahatlıqdan bəhs etmisiniz: “Bu mövzuda İran konstitusiyası çox sərtdir. İran Şahının bir gün taxta çıxacaq, gələcəkdə İranın müqəddəratını öhdəsinə verə biləcəyi bir oğlu olmalıdır… Bu mövzuda konstitutsiya çox qatı və sərtdir.” Şahın digər mövzularda İran konstitutsiyasına biganə yanaşması, məsələn, konstitusiyaya zidd olaraq, parlamentin birləşməsini müəyyən etməsi və bütün millət vəkillərinin tarix hissəsi boş buraxılmış istefa ərizəsi imzalamaq məcburiyyətində qalmaları qəribə deyilmi? İranda senzura tətbiq olunmayan tək bir sətirin nəşrinə icazə verilməmsi, Tehran Universitetinin həyətində üçdən artıq tələbənin yan-yana dayanmasının qadağan olunması, Müsəddiqin Ədalət Nazirinin gözlərinin oyulmuş olması, məhkəmələrin ictimaiyyətə qapalı şəkildə keçirilməsi, işgəncənin İran ədalət sistemində adi bir hala çevrilməsi qəribə görünmürmü?

Konstitutsiya bu mövzularda görəsən çox “qatı və sərt” deyilmi? İfadəni konkretləşdirmək üçün İranda işgəncə nümunəsi:

“19 dekabr 1963-cü ildə gecə bir müstəntiq ifadə almağa başladı. Əvvəlcə mənə suallar verib cavablarımı yazdı. Daha sonra ya mənimlə heç bir əlaqəsi olmayan, ya da barəsində heç bir şey bilmədiyim şeylər soruşmağa başladı. Bir sözlə, təkcə heç bir şey bilmədiyimi deyə bilirdim. Müstəntiq əvvəlcə üzümə yumruq vurdu, sonra əlindəki dəyənək ilə əvvəlcə sağ, sonra sol əlimə vurdu. İki əlimi də yaraladı. Hər sualda yenidən vururdu. Sonra məni çılpaq olaraq isti elektrik sobasının üstündə oturmağa məcbur etdi. Nəhayət sobanı əlinə alıb huşumu itirənə qədər bədənimə basdı. Yenidən özümə gələndə sualları təkrarladı. Başqa bir otaqdan içi kimyəvi məhlul dolu bir şüşə gətirdi, içindəkini bir qaba boşaltdı və dəyənəyi qabın içinə batırdı.”

Almaniya Federal Dövlət Başçısının sizi və həyat yoldaşınızı, bütün bu dəhşətli şeylərdən xəbərdar olmasına baxmayaraq, bura dəvət etməsinə təəccüblənirsiniz? Biz təəccüblənmirik. Ondan toplama düşərgəsi təsərrüfatının tikintisi barədə soruşun. Bu sahədə mütəxəssisdir (Meinhof burada, 1959-1969-cu illərdə Almanyanın Dövlət Başçısı olan Heinrich Lübkeni nəzərdə tutur. Dövlət Başçısı Lübkenin Hitler rejiminin toplama düşərgələrinin planını çəkən memarlıq bürosunda rəhbər olduğu və planlarda şəxsən imzası olduğu ortaya çıxmışdı. Kitabda yazılanların dövründə, 1966-1969-cu illərdə Almanyanın Baş Naziri olan Kurt Georg Kiesinger də nasist idi. Kiesinger Hitlerin Nasist partiyası NSAFP-nın (Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyası) 2633930 nömrəli üzvü idi. Baş Nazir olduğu dövrdə fövqəladə vəziyyət haqqında qanunlar qəbul edərək, parlamentdən kənar müxalifəti ləğv etməyə çalışdı).

İran haqqında daha çox şey bilmək istəyirsiniz? Bu yaxınlarda Hamburqda sizin kimi alman elmi və mədəniyyəti ilə maraqlanan, sizin kimi Kant, Hegel, Qrimm Qardaşları və Mann Qardaşlarını oxumuş bir həmyerlimizin kitabı nəşr olundu: Bahman Nirumand: “İran – İnkişaf Etməkdə Olan bir ölkə modeli, ya da Azad Dünyanın diktatorluğu” (Hans Magnus Enzensbergerin epiloqu ilə,  Rororo aktuell Band 945, Mart 1967).  Sizə səthi olaraq verdiyimiz məlumatlar və rəqəmlər onun kitabından götürülmüşdür. Bilmirəm, bu kitabı oxuduqdan sonra hər gecə özündən utanmadan, rahat yata biləcək insanlar varmı. Sizi təhqir etmək istəmədik, amma Alman ictimaiyyətinin sizin “Neuen Review”da yayımlanan yazınız tipli yazılar tərəfindən təhqir olunmasını da istəmirik.

Hörmətlə,

Ulrike Marie Meinhof

konkret, 6-cı say, 1967

(c) SOLFRONT.org

Mənbə: saint-juste.narod.ru

ulrike-vicdanli-ve-ofkeli-1

Добрый день, фрау Пехлеви!

Идея написать Вам возникла у меня во время чтения «Нойен ревю» за 7–14 мая, на страницах которого Вы описали свою шахскую жизнь. При этом у меня сложилось впечатление, что Вы плохо информированы о жизни в Иране. По этой причине Вы вводите в заблуждение также и читателей немецкого иллюстрированного журнала.

Вот Вы, в частности, пишете: «Лето в Иране очень жаркое, и, как и большинство иранцев, я ездила со своей семьей на Персидскую Ривьеру – на Каспийское море».

«Как и большинство иранцев»? Вы уверены, что ничего не преувеличиваете? В Белуджистане и Мекране[2], например, «большинство иранцев» – 80 % – страдают врожденным сифилисом. И «большинство иранцев» – это крестьяне с годовым доходом менее 100 долларов на семью. А у большинства иранских женщин умирает каждый второй ребенок – понимаете, 50 из 100 – от голода, бедности и болезней. А дети, которые вынуждены ткать ковры по 14 часов в день, – они что, тоже ездят – в большинстве – на Персидскую Ривьеру на Каспийское море?

Когда летом 1959 года Вы вернулись из Парижа и отправились на Каспийское море, Вы, оказывается, «сильно изголодались по персидскому рису и особенно по нашим особенным фруктам, по нашим сладостям, по всему тому, из чего состоит настоящая персидская трапеза и что можно найти только в Иране».

Должна Вам сказать, что большинство иранцев тоже изголодалось – и не только по сладостям, но и по простому куску хлеба. Для крестьян Мехдиабада, например, «настоящая персидская трапеза» состоит из размоченной в воде соломы – и в каких-нибудь 150 километрах от Тегерана крестьяне подняли восстание против [правительственной] кампании по борьбе с соломенными чучелами, поскольку эти чучела являются их основной пищей. А еще можно жить, питаясь корнями растений и косточками фиников – жить недолго, конечно, и нехорошо, но изголодавшиеся иранские крестьяне пытаются. И умирают в 30 лет (это – средний срок жизни иранца). Но Вы еще молоды, Вам всего лишь 28 лет. У Вас впереди еще целых 2 прекрасных года – годы, которые действительно «можно найти только в Иране».

Тегеран [при возвращении из Парижа] Вы тоже нашли изменившимся: «Дома росли как грибы после дождя, улицы стали шире и ухоженней. Мои подруги тоже изменились: похорошели, стали настоящими молодыми дамами».

При этом Вы умышленно не заметили жилищ «миллионов внизу», например, не заменили тех 200 тысяч человек, что живут в южной части Тегерана, в «вырытых в земле пещерах и переполненных людьми глинобитных лачугах, похожих на крольчатники», как писала «Нью-Йорк таймс». Разумеется, шахская полиция тоже делает все возможное, чтобы такие картины не оскорбляли Ваш взор. Когда в 1963 году тысячи бездомных искали себе жилье в строительном карьере, сотни полицейских вышибли их оттуда – чтобы не оскорблять эстетические чувства тех, кто ездит летом на Каспийское море. Шах считает вполне допустимым, что его подданные живут в таких скотских условиях. Недопустимым он считает – как для себя, так и для Вас, – чтобы эти подданные попадались на глаза.

Но положение в городах еще относительно терпимое. «Я видел детей, – читаем мы в путевых заметках о Южном Иране, – которые, словно черви, копаются в навозе и питаются сорной травой и протухшей рыбой». Конечно, Вы можете законно радоваться, что это – не Ваши дети. Но все равно это – дети.

Вы пишете: «В области науки и искусства Германия занимает – как и Франция, Англия, Италия и другие великие культурные нации – ведущие позиции. И это сохранится и в будущем».

Так правит шах. Что касается ФРГ, может быть, Вы лучше оставите область прогнозов [западно]германским политикам от культуры – они все-таки больше Вас в этом понимают. А сами, может быть, скажете нам откровенно, что 85 % населения Ирана неграмотно и что из 15 миллионов иранских крестьян (а это 96 % населения) читать умеют только 514 480 человек? И что 2 миллиарда долларов помощи, выделенных Ирану на развитие после свержения Мосаддыка[3] в 1953 году, «растворились в воздухе» (по заключению американских наблюдательных советов) – вместе со школами и больницами, которые должны были быть построены на эти деньги? И теперь шах направляет в деревни армию – говорит, это для того, чтобы учить бедняков. «Армия знаний», так это называется. Люди будут рады, конечно: солдаты заставят их забыть голод и жажду, болезни и смерть. Люди помнят, что шах сказал – с редким цинизмом – Губерту Хэмфри: «Благодаря американской помощи армия в хорошей форме, она в состоянии справиться с гражданским населением. Армия не готовится воевать с русскими, она готовится сражаться с иранским народом».

Вы пишете: «Шах – простой человек, конечно, он личность выдающаяся, но в то же время он – добропорядочный человек, как обычный, рядовой гражданин».

Это звучит, мягко говоря, несколько эвфемистически – если вспомнить, что одна только монополия на плантации опийного мака ежегодно приносит шаху миллионы [долларов США], если вспомнить, что еще в 1953 году героин был неизвестным в Иране наркотиком, а сегодня – из-за шахской «инициативы» – 20 % иранцев зависимы от героина. Людей, занимающихся такими делами, у нас обычно называют не «добропорядочными», а криминальными – и изолируют от «обычных, рядовых граждан».

Вы пишете: «Единственное отличие моего мужа от других мужчин – в его звании, в том, что на него возложена куда большая ответственность и несравненно более тяжелая ноша».

Кем, интересно, «возложена»? Иранский народ не просил его править Ираном, а если кто и просил, то это была одна американская секретная служба (Вы знаете, какая – ЦРУ) – и, между прочим, не бесплатно. Куда пропала иностранная помощь, выделенная на развитие страны, сказать пока не представляется возможным: те украшения, о которых мы знаем, что это он их Вам подарил, – диадема за 1,2 миллионов марок ФРГ, брошь за 1,1 миллиона марок ФРГ, кольца с бриллиантами за 210 тысяч марок ФРГ, бриллиантовые браслеты, золотая сумочка – до 2 миллиардов все-таки пока не дотягивают.

Но Вы не беспокойтесь: Запад не будет столь мелочен, чтобы не простить шаху пару миллиардов украденных долларов, торговлю опиумом и щедро раздаваемые взятки деловым людям, родственникам, секретным службам – ну, и еще немножко украшений для Вас. Он же ведь – гарант того, что вновь, как при Мосаддыке, не будет национализирована нефтяная промышленность – во всяком случае, не раньше, чем иссякнут нефтяные запасы и истекут сроки подписанных шахом договоров. Он ведь – гарант того, что ни один доллар не попадет в школы (в которых, не дай бог, иранский народ сможет овладеть знаниями – и затем использовать полученные знания в своих интересах). Он ведь – гарант того, что иранская нефть не будет использована для создания иранской промышленности и полученная валюта не пойдет на закупки сельскохозяйственной техники и создание систем мелиорации, чтобы оросить землю и обуздать голод. Он ведь – гарант того, что бунтующих студентов и школьников будут и впредь сажать под арест, а тех депутатов парламента, для кого благосостояние страны – не пустой звук, будут хватать, пытать, убивать. Он ведь – гарант того, что 200-тысячная армия, 60-тысячная тайная служба и 33-тысячная полиция, хорошо вооруженные и откормленные на американские деньги и руководимые 12 тысячами американских «советников», будут и впредь держать страну в страхе. И поэтому никогда [при шахе] не произойдет того, что является единственным спасением Ирана: национализации нефтяной промышленности, как это случилось 1 мая 1951 года при Мосаддыке. Нельзя резать курицу, несущую золотые яйца. И что такое миллионы, которые шах переводит на свои счета в швейцарские банки в Санкт-Морице, по сравнению с миллиардами, которые приносит иранская нефть «Бритиш петролеум ойл компани», «Стандарт ойл», «Калтекс», «Ройял Датч – Шелл» и другим английским, американским и французским фирмам?[4] Видит бог, это и есть «куда большая ответственность и несравненно более тяжелая ноша», которую шах должен нести во имя прибылей западного мира – в отличие от других мужчин.

Но, может быть, Вы привыкли думать не о презренных деньгах, а об аграрной реформе? 6 миллионов долларов шах тратит на то, чтобы иранские правительственные PR-компании по всему миру выглядели как благотворительные общества. И они нас «просветили»: до аграрной реформы 85 % сельскохозяйственных земель Ирана принадлежали крупным землевладельцам, помещикам, а теперь – всего лишь 75 %. Аж целых 25 % земель принадлежат теперь крестьянам, которые при учетной ставке в 10 % годовых должны выкупить эти земли в течение 15 лет[5]. Так что теперь иранский крестьянин «свободен»: он получает не 1/5 урожая, как прежде, а 2/5 (одну пятую – за работу, вторую – за землю, которая ему принадлежит). А оставшиеся 3/5 получает и будет и дальше получать помещик, который продал крестьянину только землю, но не оросительные системы, посевной материал и тягловый скот. Так посредством «аграрной реформы» иранского крестьянина удается сделать еще более зависимым, еще более беспомощным и еще более уступчивым. Поистине шах – «интеллигентный, одухотворенный» человек, как Вы очень правильно заметили.

Вы пишете о том, как озабочен шах вопросом о наследнике престола: «По этому пункту иранская конституция непреклонна. Шахиншах Ирана должен иметь сына, который в один прекрасный день взойдет на иранский трон, в чьи руки шах передаст судьбу Ирана… По этому пункту конституция строга и непреклонна»[6].

Как интересно! А почему же во всех остальных пунктах иранская конституция шаху безразлична? Почему он – вопреки конституции – сам назначает парламент и почему все парламентарии перед началом работы обязаны подписать прошение об отставке с открытой датой? Почему в Иране нельзя издать ни строчки без предварительной цензуры? Почему на территории университета в Тегеране нельзя собираться больше, чем трем студентам вместе? Почему министру юстиции в правительстве Мосаддыка вырвали глаза? Почему судебные процессы проходят при закрытых дверях? Почему пытки стали нормой иранской юстиции? Или в этих пунктах конституция не так «строга и непреклонна»?

Вот – для наглядности – пример пыток в Иране:

«В полночь 19 декабря 1963 года следователь начал допрос. Сначала он спрашивает меня и записывает ответы. Затем он переходит к вопросам о вещах, которые меня не касались или о которых я ничего не знал. Я мог лишь ответить ему, что ничего не знаю. Следователь ударил меня в лицо, а затем резиновой дубинкой стал бить по кистям рук – сначала по правой, затем по левой. Он повредил мне обе кисти. После каждого нового вопроса он снова бил. Потом он заставил меня голым сесть на горячую электроплитку. В конце [пытки] он взял плитку и прижимал ее к моему телу, пока я не потерял сознание. Когда я снова пришел в себя, он вновь стал задавать те же вопросы. Он принес бутылку с кислотой из другой комнаты, вылил содержимое в мензуру и окунул дубинку в сосуд…»

Вы удивляетесь, что президент ФРГ, зная обо всех этих зверствах, пригласил к себе Вас и Вашего мужа? Мы – нет. Расспросите-ка его о том, как строить концентрационные лагеря и возводить в них бараки. Он большой специалист в этой области[7].

Вы не хотите узнать об Иране побольше? Недавно в Гамбурге вышла книга Вашего земляка, который, как и Вы, интересуется немецкой наукой и культурой, который, как и Вы, читал Канта, Гегеля, братьев Гримм и братьев Манн. Книга Бахмана Нируманда под названием «Иран: модель развивающейся страны или диктатура свободного мира?» – с послесловием Ганса Магнуса Энценсбергера, издательство «Ророро», актуальная серия, № 945, март 1967[8]. Именно из этой книги взяты факты и цифры, с которыми я Вас вкратце ознакомила. Я не знаю, есть ли такие люди, которые после прочтения этой книги могут спокойно спать по ночам, не стыдясь того, что происходит у Вас на родине.

Мы не хотим Вас оскорбить. Но мы не хотим и того, чтобы [западно]германскую общественность оскорбляли такие вещи, как Ваша статья в «Нойен ревю».

С глубоким уважением,

Ульрика Мария Майнхоф


[1] Фарах Диба – третья жена последнего иранского шаха Мохаммеда Реза, второго представителя династии Пехлеви. Поэтому ниже У. Майнхоф демонстративно и вызывающе называет Фарах Диба «фрау Пехлеви».

[2] Исторические области на юго-востоке Ирана, населенные, наряду с этническими персами, также белуджами и арабами; при шахе входили в состав останов (провинций) Систан и Белуджистан, Хормозан и Керман.

[3] Мохаммед Мосаддык был премьер-министром Ирана в 1951–1953 гг. Он добился принятия в 1951 г. закона о национализации нефтяной промышленности Ирана; национализировал крупнейшую Англо-иранскую нефтяную компанию (АИНК), а в ответ на подрывные действия Лондона разорвал в 1952 г. дипломатические отношения с Великобританией. Ограничил власть шаха. 19 августа 1953 г. в результате организованного ЦРУ военного переворота Мосаддык был свергнут и арестован, а затем осужден на 3 года заключения.

[4] По соглашению, заключенному шахом с Международным нефтяным консорциумом в 1954 г., нефтяные разработки Ирана передавались этому консорциуму на таких условиях: «Бритиш петролеум» – 40 %, «Ройял Датч – Шелл» – 14 %, американским компаниям – 40 % и «Компани франсез де петроль» – 6 %. Доходы делились между шахом и консорциумом по принципу «пятьдесят на пятьдесят».

[5] Ирония У. Майнхоф станет понятна, если осознать, что при ставке в 10 % годовых при условии равных выплат стоимость выкупа за 15 лет вырастет – в зависимости от способа начисления процентов – в 1,8, или в 2, или в 2,5, или даже в 4 с лишним раза (а если запаздывать с выплатами – еще больше). А нужно еще сделать поправку на инфляцию!

[6] У. Майнхоф специально выделяет эти слова Фарах Диба, поскольку брак с первой женой Мохаммеда Реза Пехлеви – Сорайей – был расторгнут под тем формальным предлогом, что Сорайя не родила сына-наследника. При этом Мохаммед Реза содержал во дворце гарем из 200 наложниц и приобрел позорную славу насильника дворцовых служанок.

[7] У. Майнхоф имеет в виду скандал, разразившийся в 1967 г. вокруг президента ФРГ Генриха Любке после публикаций в прессе материалов, разоблачавших его нацистское прошлое (во времена гитлеризма Любке проектировал бараки в нацистских концлагерях). В марте 1968 г. журнал «Штерн» потребовал отставки президента. В результате разразившегося скандала политический истеблишмент ФРГ пошел на досрочные президентские выборы, что позволило избежать отставки Любке и заменить его на посту президента внешне приличным способом.

[8] Б. Нируманд – политэмигрант из Ирана, проживавший тогда в Западном Берлине. Его книга, содержащая большое количество цифр и фактов и опровергающая шахскую пропаганду, произвела огромное впечатление на западногерманские левые и либеральные круги. Г.М. Энценсбергер – знаменитый в 60–70-е гг. западногерманский леворадикальный поэт, критик и эстетик.


«Конкрет», 1967, № 6.

Перевод с немецкого А.Н. Поддубного под редакцией А.Н. Тарасова.

Оригинал статьи


Oxşar yazılar:

Baxış sayı:7230