abunə ol: Yazılar | Şərhlər | Еmail

Biryulyevo: hakimiyyət və dağıntılar

Şərh

Birulyevo hadisələri

SOLFRONT.org: Moskvanın Birulyevo rayonunda baş vermiş qətl və onun əsasında başlamış poqrom aksiyası hal-hazırda qızğın müzakirələrin əsas mövzusudur. Hadisələr isə 9 oktyabr axşamı Moskvanın göstərilən rayonunda Yeqor Şerbakov adlı paytaxt sakininin öldürülməsi ilə başladı. Rusiyanın müxtəlif xəbər agentliklərinin verdiyi məlumata görə, qatil ya Orta Asiya, ya da Qafqaz əsilli olduğu ehtimall edilirdi. Hadisələrdən bir neçə gün sonra, 13 oktyabr tarixində Birulyevoda yerləşmiş, işçilərinin böyük hissəsi qeyri-rus əsilli olan tərəvəz bazasında bir neçə nəfər iğtişaş törətmiş və aksiya bir neçə yüz insanın iştirak etdiyi kütləvi dağıntılara çevrilmişdi. Onlar Oleq Şerbakovun qatilinin müəyyən edilməsini tələb edirdilər. Hökumətin reaksiyası gecikmədi və 2 gün sonra Azərbaycan vətəndaşı, 1982-ci il təvəllüdlü Orxan Zeynalov qətldə şübhəli olaraq saxlanıldı.

Bir çoxları hadisələrin milli zəmində baş verdiyini sübut etməyə çalışır və Rusiya hökuməti buna qarşı heç bir ciddi addım atmır ki, bu da yerli əhali arasındakı antimiqrant və ksenofob əhval ruhiyyənin təhrik edilməsinə səbəb olub: miqrantların ölkədən çıxarılması tələblərinə qədər. Həmçinin qarşı tərəf Azərbaycandakı ruslara qarşı “adekvat” reaksiya göstərəcəkləri xəbərdarlığını edir.

Bu arada, Rusiyada yeni təqaüd islahatı təsdiq olunub.

Hadisələr haqqında İlya Budraytskis yazır.

Birulyevoda baş vermiş poqroma oxşar poqromun yeganə nəticəsi – hakimiyyətin və repressiyaya olan kütləvi passiv ümidlərin möhkəmlənməsidir.

Müntəzəm zorakılıq partlayışları – 2010-cu ildə Manejnaya meydanından dünənki Birulyevoya qədər – artıq putinsayağı “sabitlik” modelinin bir hissəsinə çevrilib ki, o, müntəzəm olaraq bir-birini əvəz edən fövqəladə vəziyyətlərdən ibarətdir.  Burada hər kəs öz rolunu oynayır:beləliklə, ifrat sağlar sanki xalqın səsini, “real problemi” səsləndirirlər – lakin bunu, irqçi əhval-ruhiyyədə olan moskvalıların bir çoxu üçün kifayət qədər nəzakətli və nəticəli şəkildə etmirlər. Polis, “Единая Россия” (rus.“Vahid Rusiya” – rəhbər partiya – tərc.qeydi) və kilsə – hər yerdə hazır Vsevolod Çaplinin simasında – operativ şəkildə siqnalı tutur və sonra, əzilmiş azğınlaşmış cəmiyyətin alqışları altında, onlardan hər biri öz peşəkar mötəbərliyini sübut edirlər – deportasiyalar, təmizləmələr təşkil edir və irqçi təbliğata həqiqətən kütləvi miqyas qazandırırlar.

Öz korrupsiyalaşması və qeyri-şəffaflığı ilə kütləvi inamsızlıq doğuran dövlət isə bir anda moskvalılar tərəfindən – poqromu məntiqi sonluğa çatdıraraq, minlərlə miqrantı həbs edə və topdan tərəvəz bazarını bağlayaraq. “özününkü” kimi tanınmağa başlayır

Əlbəttə, konspiroloji paranoyaya qapılmaq və hakimiyyəti dünənki hadisələrlə əlbir olmaqda ittiham etmək düzgün deyil. İstənilən halda, görmək çətin deyil ki, tərəvəz bazasının bağlanması kimi ani reaksiya, moskva icra hakimiyyətinin ardıcıl şəkildə küçə ticarətini sıxışdırması tədbirləri ilə uyğunluq təşkil edir. Şəhər hakimiyyətində Sergey Sabyaninin olduğu iki il ərzində minlərlə kiosk sökülüb, böyük bazarlar bağlanıb və ya kəskin şəkildə ixtisar edilib, artan tələb isə məqsədyönlü şəkildə meqamollar və supermarketlərə yönləndirilib. Moskva icra hakimiyyəti tərəfindən dəstəklənən istehlak imperiyaları xırda biznesdən daha çox dərəcədə hüquqsuz və aşağı maaşlı işçi qüvvəsi olmadan mövcud ola bilməz. Poqrom və məişət irqçiliyi bu işçi qüvvəsinin konsentrasiyası və onun alçaldıcı vəziyyətinin stabilliyinə nəzarət mexanizminin vacib hissəsidir. Moskvanın ən az firavan rayonlarından biri olan Birulyevo sakinləri isə qiymət artımından və rus cəmiyyətinin ictimai pilləkənində özlərindən daha aşağıda dayananların əzilməsi mənzərəsindən hiss etdikləri məmnunluq hissindən başqa heç nə əldə etmirlər.

İrqçiliyin artımı və hakimiyyətin nümayişkaranə güc aksiyalarının dəstəklənməsi arasındakı birbaşa əlaqə hələ ki, liberal müxalifətin bir hissəsi – xüsusilə də indiyə qədər antimiqrant ritorikasını uğurlu addım kimi qəbul edən Aleksey Navalnıy üçün aydın olmayıb. Nəticədə, o, vəziyyətin əsirinə çevrilir – Navalnıy poqromçulara göz eləməlidir, çünki öz siyasi karyerası ərzində onlara həddən artıq çox üstünlük verib. Eyni zamanda, aydındır ki, onun hörmətli obrazı və sabiq “bəyazlentli” hərəkatın böyük hissəsinin demokratik gözləntilərinə istiqamətlənməsi poqromların əsas ictimai lideri qismindəki rolunu istisna edir.

Mahiyyətcə, onun, səhnəni digərləri üçün təmizləməkdən başqa seçimi yoxdur ki, sonralar vərdiş etdiyi seçki kampaniyası formatında – məsələn, növbəti ildə Moskva şəhər Duması seçkilərində yeni ksenofobiya porsiyası ilə qayıtsın.

Mənə elə gəlir ki, bu vəziyyətdə solların vəzifəsi yalnız ondan ibarət deyil ki, irqçiliyin genişlənməsinə qarşı beynəlmiləlçi həmrəyliyin təbliğatını qoysun – həm də ondadır ki, dəhşətli ictimai bərabərsizlik və polis özbaşnalığı istehkamına çevrilmiş şəhərin digər “real problemlərinə” diqqət yönəldərək ictimai gündəmi kəskin şəkildə dəyişsin.

İlya Budraytskis

SOLFRONT.org

Mənbə: liva.com.ua

Birulyevo hadisələri

Единственный результат погрома, подобного произошедшему в Бирюлево – укрепление власти и массовых пассивных надежд на репрессии.

Регулярные вспышки насилия, – от Манежки декабря 2010 года, до вчерашнего Бирюлево, – уже вполне вписаны в путинскую модель «стабильности», состоящую из непрерывно сменяющих друг друга чрезвычайных ситуаций. Каждый здесь играет свою роль: так, ультраправые как бы озвучивают голос народа, «реальную проблему», – но делают это недостаточно деликатно и результативно для расистски настроенного большинства москвичей. Полиция, «Единая Россия» и церковь – в лице вездесущего Всеволода Чаплина, – оперативно ловят сигнал, и дальше, под аплодисменты раздавленного, звереющего общества, каждый из этих институтов доказывает свою профессиональную состоятельность – организует депортации, чистки и придает расистской пропаганде по-настоящему массовое измерение.

А государство, еще вчера вызывавшее массовое недоверие своей коррумпированностью и непрозрачностью, мгновенно начинает опознаваться москвичами как «свое» – тогда, когда оно доводит погром до логического конца, задерживая тысячи мигрантов и закрывая оптовый овощной рынок.

Конечно, было бы неверно впадать в конспирологическую паранойю и обвинять власти в тайном руководстве вчерашними событиями. И, тем не менее, сложно не заметить, что моментальная реакция в виде закрытия овощной базы идеально вписывается в установку московской мэрии на последовательное вытеснение мелкой уличной торговли. За последние два года нахождения у власти в городе Сергея Собянина были снесены тысячи киосков, закрыты или сильно урезаны большие рынки, а растущее потребление целенаправленно переориентировано на мегамоллы и супермаркеты. Поддерживаемые московской мэрией потребительские империи в гораздо большей степени, чем мелкий бизнес, не могут существовать без растущей армии бесправной и низкооплачиваемой рабочей силы. Погромы и бытовой расизм выступают важными составляющими механизмы концентрации этой рабочей силы и надежного контроля за «стабильностью» ее униженного положения. А жители Бирюлево, одного из наименее благополучных московских районов, не получат ничего, кроме роста цен и недолгого удовлетворения картинами подавления тех, кто стоит еще ниже их на социальной лестнице российского общества.

Эта прямая связь между ростом расизма и поддержкой показательных силовых акций власти пока не стала очевидной для части либеральной оппозиции – и в частности, Алексея Навального, до сих пор воспринимающего антимигрантскую риторику как удачный ход. В результате, он становится заложником ситуации – Навальный должен подмигивать погромщикам так как уже дал им на протяжении своей политической карьеры слишком много авансов. И в то же время, очевидно, что его респектабельный образ и ориентация на демократические ожидания большей части бывшего «белоленточного» движения исключают его роль в качестве главного публичного лидера погромов.

По сути, ему не остается ничего другого, как освободить сейчас сцену другим, чтобы вернуться с новыми порциями ксенофобии в более привычном для него формате избирательной кампании – например, на выборах в Московскую городскую Думу в следующем году.

Задача левых в этой ситуации, как мне кажется, состоит не только в том, чтобы противопоставлять разгулу расизма пропаганду интернациональной солидарности – но и в том, чтобы принципиально менять общественную повестку, обращая внимание на другие «реальные проблемы» города, превратившегося в бастион чудовищного социального неравенства и полицейского произвола.

Илья Будрайтскис


Oxşar yazılar:

Baxış sayı:4639