abunə ol: Yazılar | Şərhlər | Еmail

“Soxulcanların” qiyamıВосстание «червей»

Şərh

Əgər Rumıniyada “Avropa baharı” başlasa və xalq rejimi devirsə, maraqlıdır, görəsən Liviya və Suriyadakı hökumət əleyhinə üsyanları dəstəkləyən Qərb liderləri buna necə reaksiya verər?” – Britaniyanın “The Week” jurnalı istehza ilə soruşur.

“Bu soxulcanlar öz aqibətlərinə layiqdirlər!”- Yuliyan Urban deyir, iqtidar partiyasının rumın deputatı bunu tibbi reformla, yəni bu sektorun özəlləşdirilməsi ilə razılaşmayanlar barədə deyir. “Soxulcanlar”- sorğuya əsasən 90% rumın – sakitcə “xalq nümayəndəsinin” tərbiyəsiz rəyinə incimək əvəzinə, Buxarest və ölkənin daha 40 şəhərində küçələrə çıxdılar. Artıq 10-cu gündür ki, Rumıniyada küçə üsyanları davam edir, baxmayaraq ki, Avropa KİV-i aksiyaların başlamasından 5 gün sonra bunun fərqinə vardı.

“Soxulcanlar” (o cümlədən, “bomjlar”, “terroristlər”, “yararsız, işəyaramaz artıqlar”, “gəbərmək bilməyən yetimçələr”, “iylənmiş mal sürüsü” – rumın siyasətçilər fikirlərini ifadə etməkdən utanmırlar) – qiyam qaldırıblar və rumın polisi isə qiyamı görülməz vəhşiliklə yatırmağa çalışır. Polisin belə brutal davranışının əsas səbəblərindən biri – onun özünün “qənaət rejiminə” olan narazılığıdır. Aİ-nın töhmətlərinə cavab olaraq Buxarest polis rəisi açıqca boynuna aldı ki, “əgər qəzəbli sıravi polislərə intizam tədbirləri tətbiq etsələr, onda onlar nümayişçilərin tərəfinə keçəcəklər”. Bax onda… Buxarest küçələrində artıq “Baseskuya ölüm!” çağırışları səslənəcək…

Diqqətəlayiqdir ki, Rumıniyada qiyam Tunisdə Ben Ali rejiminin devrilməsindən düz bir il sonra başladı. Avropa KİV-i bir həftə susandan sonra “ərəb baharı” analogiyasında – “şərqi avropa baharının” başlandığını bəyan edir. Ben Ali kimi rumın prezidenti də BVF, DB və Aİ-nın tövsiyələrini səylə həyata keçirən, “neoliberalların nümunəvi şagirdi” idi. Ancaq BVF-nun növbəti – tibbi xərclərin azaldılması tələbini həyata keçirmək, görünür, ona postu bahasına başa gələcək. Prezidentə bəslənilən rəğbətin səviyyəsi 10%-dən aşağı düşüb, xatırladaq ki, 2012-ci il Rumıniyada prezident seçkiləri ilidir. Tibbin özəlləşdirilməsinə qarşı kortəbii alovlanmış etirazlara artıq faktiki olaraq rumın müxalifəti də özünü soxub, baxmayaraq ki, onlar da tibbin özəlləşdirilməsi yandaşlarıdır. Çoxsaylı rumın anarxistlərinin dediyi kimi, rumın siyasətinin problemi ondadır ki, orada ancaq “sağlar və daha çox sağ olanlar” mövcuddur. Müxalif sağ partiyalar Baseskunu Çauşesku ilə müqayisə edərək, NATO və Aİ-nın “sadiq müttəfiqini”… “kommunizmdə” ittiham edirlər. Eyni zamanda Rumıniya sağ hökuməti sağ müxalifəti – “sol yetimçələr” və “xarabaxanada gəbərməyə layiq siçovullar” adlandırır.

Seçkiqabağı təhqirləri kənara qoysaq, müxalifət Baseskunu yalnız “reformların icra edilməsi və xərclərin azaldılması” barədə xalqı düzgün şəkildə məlumatlandırmamaqda günahlandırır. Qərbi Avropa KİV-i də rumın prezidentin ünvanına eyni ittihamları səsləndirir: “Basesku öz xalqı ilə dialoqlara girə bilmir”, “Basesku reallıqla əlaqəsini itirib”, “Basesku keçmişdə qalmış qalmaqalları seçərək, bahalı piar-kampaniyalara pul xərcləmək istəmədi”, Basesku etibarı doğrultmadı və “rumınların ənənəvi laqeydliyinə” lüzumsuz ümidlər bəslədi.

Yenə də, görünür, Qərbdə heç kim Rumıniyanın, Aİ məmurları üçün belə “əhəmiyyətsiz” səbəbdən alovlanacağını gözləmirdi. Ancaq vəzifəsini yanvarın 12-si tərk etmiş səhiyyə naziri müavini, həkim Arafatın istefası bütün ölkəni hərəkətə gətirdi və həm monarxist, həm anarxist və digər çoxsaylı sol nümayəndələrini, həmçinin millətçiləri birləşdirən kütləvi etirazlara təkan verdi. Rumıniyada kifayət qədər effektiv təcili yardım xidməti sistemi yaratmış fələstinli doktor Arafat özəlləşdirmə siyasətinə narazılığını bildirdi – buna görə də o “sola meyllilikdə” günahlandırıldı. Bir çox rumın Arafatı prezident, ya da baş nazir postunda görmək istəyərdi, lakin o açıq-aydın siyasət marağında olmadığını bəyan etdi. “Mən hər şeydən öncə həkiməm və mənim vəzifəm insanları sağaltmaqdır.”- bunu, müxalifətin növbəti hökumətdə vəzifə təkliflərindən imtina edərkən dedi. “Nə fərqi var ki, iqtidar yoxsa müxalifət səhiyyə sistemini özəlləşdirib xəstələri küçələrə ölümə atacaq?!”

Doktor Arafatın pessimizmi onunla izah oluna bilər ki, o Rumıniya parlament partiyaları içərisində neoliberal siyasətə real alternativ görmür. Praktiki olaraq onların hamısı yeni “səngərlər” ələ keçirmək üçün BVF-nun göstərişlərini yerinə yetirmək zəruriliyindən danışır. Ərəb ölkələrində olduğu kimi, burada da özəlləşdirməyə qarşı xalq etirazını müəyyən fiqura qarşı üsyan olaraq işıqlandırılır. Bu halda – prezident Baseskuya qarşı, hansı ki, nümayişçilərin əksəriyyətinə görə “sadəcə xalqı cana gətirib”.

Tunisdəki kimi bu narazılıq bir il ərzində yetişmədi, Baseskuya hətta uğurlu variant hesab etdiyi ultramilli ritorika belə kömək etmədi. Hələ altı ay əvvəl «Centrul de informarе alternative»* prezidentin cavab olaraq oyunda milliyətçi “kartı” ilə oynayacağına işarə edərək, ictimaiyyətdə artan narazılıq barədə xəbərdaqlıq edirdi:

Trayan Basesku böhranın ağırlığını əhalinin yoxsul kateqoriyasının üzərinə ataraq onunla baş etməyə çalışır. Aqressiv kapitalizmi irəlilədərək iki ucu güclə bir araya gətirən insanlara tənbəl olduqlarını deyir. Basesku artıq Rumıniyada ən az məşhur insanlardan birinə çevrilib. Xəstəxana və məktəbləri bağlamaqla o, həkim və müəllimləri sistemin çöküşündə günahlandırır, hansını ki, o artıq neçə illərdir ki, özü idarə edir. Lakin prezident Basesku, şübhəsiz, necə hökumətdə qalacağını da yaxşı bilir. Fevralda artıq büdcə kəsri ölkə vətəndaşları üzərində əks olunanda, prokurorluq Rumıniya həmkarlar ittifaqı liderləri ilə maraqlanmağa başlayır və onlardan 15-nə ittiham irəli sürülür. 2011-ci ilin fevralından başlayaraq, xalqın narazlığı artmağa başladı, həmkarların aktivliyi isə zəiflədi. Basesku özünü inandırıb ki, hər cür müxalifəti hadisələrə reaksiya verməmişdən əvvəl dəf etmək olar. O dərk edirdi ki, yoxsullaşmış xalq dözməyəcək və onun işçi sinfinə etdiyi hücumlara qarşı çıxacaq. Ona görə də Basesku, insanların diqqətini ciddi problemlərdən yayındırmağa çalışaraq yeni rol oynamağa başladı.O, milliyətçi rolunu oynamağa başlayır və Rumıniyanın keçmişi barədə sərt bəyanatlar verir. Məsələn, o, Antoneskunun (Hitlerin müttəfiqi) Rumıniyadakı holokosta görə günahkar olmasını inkar edir. Basesku özünü nasionalist elan edir və köhnə haqq-hesabları üzə çıxararaq, Rusiyaya qarşı sərt bəyanatlar verir. O bəyan edir ki, əgər ikinci dünya müharibəsi dövründə ölkənin lideri olsaydı, əsgərlərinə Sovet İttifaqına qarşı nasistlərlə vuruşmağı və Bessarabiyanı (hazırki Moldova və Ukraynanın bir hissəsi) “azad etməyi” əmr edərdi. Daha sonra o bir telemüsahibədə nasist Almaniyasını “müttəfiq” adlandırır. O cümlədən, rumınlar və Transilvaniyanın macar azlıqlar arasında milliyətçi hissləri alovlandıraraq, ictimaiyyətin diqqətini ölkə ərazisinin yenidən təşkilinə çəkməyə çalışır,.”

Trayan Baseskunu artıq “siyasi meyid” adlandırılar – rejim hələ də əyalətlərdən gətirilmiş polis dəstələrini nümayişçilərin üzərinə yeridərək müqavimət göstərməyə çalışsa da. Lakin həkim Arafatın vəzifəsinin təcili şəkildə bərpa edilməsinə baxmayaraq, etirazlar yenə də zəifləmir. Polislərin üzərinə daş və Molotovlar atılır, futbol fanatları bahalı mağaza vitrinlərini dağıdır, küçələrdə təqaüdçülər və qəzəbli işçilər etiraz edir. “Şərqi Avropa baharı Rumıniyadan başlanır” – Buxarest küçələrindəki plakatların birində yazılıb.

Eyni zamanda, Avropa ölkələri və ABŞ nümunəsində, Rumıniyada da “Occupy Romania” (“Rumıniyanı işğal et”) hərəkatı da inkişaf edir. Universitet meydanını “işğal edən” Buxarest tələbələrinin manifesti “Rədd ol Basesku!” lozunqunun bəs olmadığını və öz tezislərini irəli sürərək seçkilərin vaxtından əvvəl keçirilməsi tələblərini bəyan edir:

Qənaət rejimi” o deməkdir ki:

  • siyasət (hökumət, partiyalar və siyasi xadimlər) xalqın maraqlarından deyil, bazar və mənfəətdən asılıdır,;
  • (hamı birlikdə böhrandan çıxaq deyə) bizdən qurban verməyi tələb edənlər – varlıların daha da varlanmasına kömək edənlərdir;
  • özəlləşdirilməsi mümkün olan hər şeyi 20 il ərzində özəlləşdiriblər, indi isə fundamental haqları satmağa çalışırlar: tibbi xidmət, təhsil, sosial xidmətlər və azad söz haqlarını;
  • kapitalist rəqabəti və effektivliyi adına bizi sosial ədalətdən imtina etməyi məcbur edirlər,
  • dövlət ictimai xidmətlərin özəlləşdirilməsinə haqq qazandırır – ümumi rifah adı altında varlıları daha da varlı edir;
  • qənaət rejimi prezidentin dəyişməsi ilə deyil, biz yeni sistem və cəmiyyət yaratmağı bacardığımızda yox olacaq.

Ona görə də biz istəyirik:

  • birbaşa demokratiya. İstəmirik bizi kimsə təmsil etsin, bizə aid olan qərarları özümüz vermək istəyirik!
  •  sosial ehtiyaclara ayrılan büdcə vəsaitlərinin ədalətli bölüşdürülməsini istəyirik, “təhlükəsizlik” və millitarizasiya yox!
  •  siyasət və demokratiya konsepsiyasının yenidən qiymətləndirilməsini.
  •  sosial ədalət. Biz yoxsulların, qocaların, işsizlərin, əlillərin, qaraçı və indi marginallaşdırılan digərlərinin diskreditasiyasını qəbul etmirik!
  •  biz tələb edirik ki, ictimai nəqliyyat hamı üçün olsun, təkcə jandarma və reklama görə pul ödəyənlər üçün yox! Biz hökumətin icazəsi olmadan toplaşma hüququ tələb edirik!”

“Əgər Rumıniyada “Avropa baharı” başlasa və xalq rejimi devirsə, maraqlıdır, görəsən Liviya və Suriyadakı hökumət əleyhinə üsyanları dəstəkləyən Qərb liderləri buna necə reaksiya verər?” – Britaniyanın “The Week” jurnalı istehza ilə soruşur – “Qəzəbli etirazçılar daşlar yağdıraraq, Molotov kokteylləri ataraq və hökumət dəhlizlərini tutaraq, təkcə Afinanı deyil, digər Avropa paytaxtlarını da işğal etsə, onlar nə edəcəklər?”

-Basesku, yadında saxla: gec yada tez, soxulcanlar sizin hamınızı yeyəcək! – anonym rumın tələbəsi, tibbin özəlləşdirilməsinə etiraz edən həmin “soxulcanlardan” biri deyir.

“Bahar” yenə yanvarda başlayır.

 Dmitriy Kolesnik

[Yazı original məqalədən Solfront.org üçün hazırlanmışdır]

«Это черви, которые заслужили свою участь!». Юлиан Урбан, румынский депутат от правящей партии, отозвался таким образом о всех тех, кто не доволен реформой медицины – то есть, приватизацией этого сектора. Вместо того, чтобы молча обидеться на некорректное обращение «народного избранника», «черви» – а, согласно опросам, это около 90% румын – вышли на улицы Бухареста и еще сорока городов страны. Вот уже десятый день в Румынии идут уличные протесты – хотя европейские СМИ заметили эти акции только через пять дней после их начала.

«Черви» (а также «бомжи», «террористы», «бесполезные и неэффективные отбросы», «отродье, что никак не сдохнет», «вонючий скот» – румынские политики не стесняются в выражениях) – подняли бунт, и румынская полиция подавляет его с небывалой жестокостью. Одна из основных причин столь брутального поведения полиции – ее собственное недовольство «режимом экономии». В ответ на замечания Евросоюза, шеф полиции Бухареста откровенно признал, что, «если применять к озлобленным рядовым полицейским дисциплинарные меры, то они могут перейти на сторону демонстрантов». А уж тогда… На улицах Бухареста уже раздаются возгласы «Смерть Басэску!».

Примечательно, что бунты в Румынии начались ровно через год после падения режима Бен Али в Тунисе. Европейские СМИ, помолчав недельку, заявляют о начале «восточноевропейской весны» – по аналогии с «арабской весной». Как и Бен Али, румынский президент был «образцовым учеником неолибералов», старательно выполняя все рекомендации МВФ, Всемирного Банка и Евросоюза. Но выполнение очередного требования МВФ – сокращения расходов на медицину, очевидно, будет стоить ему, если не головы, то поста. Уровень доверия президенту упал ниже десяти процентов, а 2012 год – это год выборов в Румынии. К стихийно вспыхнувшим протестам против приватизации медицины уже фактически примазалась румынская оппозиция – хотя она тоже является сторонницей приватизации медицины. Как говорят немногочисленные румынские анархисты, проблема румынской политики заключается в том, что в ней присутствуют только «правые и еще правее». Оппозиционные правые партии сравнивают Басэску с Чаушеску, и вменяют этому «верному союзнику» НАТО и ЕС… «коммунизм». В то же время, правое правительство Румынии называет правую оппозицию: «левацким отродьем» и «крысами, достойными лишь гнить на помойке».

Если же отвлечься от предвыборных оскорблений, то оппозиция обвиняет Басэску лишь в том, что тот не удосужился должным образом донести до населения «необходимость проведения реформ и сокращения расходов». Те же самые обвинения в адрес румынского президента озвучивают и западноевропейские СМИ: «Басэску не умеет вести диалог со своим народом», «Басэску потерял связь с реальностью», «Басэску не пожелал тратиться на дорогостоящие пиар-кампании, предпочитая подковерные интриги», Басэску не оправдал доверия и излишне надеялся на «традиционную апатичность румын».

Впрочем, и на Западе никто, похоже, не ожидал, что Румыния взорвется по столь «незначительному» для чиновников Евросоюза поводу. Однако отставка румынского замминистра здравоохранения, доктора Арафата, который ушел со своего поста 12 января, всколыхнула всю страну и вызвала массовые протесты, объединившие как монархистов, так и анархистов, как немногочисленных левых, так и националистов. Доктор Арафат, палестинец, сумевший создать в Румынии весьма эффективную систему оказания скорой медицинской помощи, выразил несогласие с политикой приватизации – за что был обвинен «в левачестве». Многие румыны хотели бы видеть Арафата на посту если не президента, то премьер-министра – но тот уже дал понять, что его не интересует политика. «Я, прежде всего, врач и мой долг лечить людей» – заявил он, отказавшись от предложенных оппозицией постов в будущем правительстве. – «Какая разница, кто из них будет приватизировать систему здравоохранения и выбрасывать больных умирать на улицы?».

Пессимизм доктора Арафата во многом продиктован тем, что он не видит реальной альтернативы неолиберальной политике среди парламентских партий Румынии. Практически все они говорят о необходимости следовать рекомендациям МВФ ради получения новых траншей. Как и в арабских странах, народный протест против приватизации канализируется здесь в протест против определенной фигуры. В данном случае – против президента Басэску, который, по словам большинства демонстрантов, «просто достал» народ.

Как и в Тунисе, это недовольство вызревало не один год. Басэску не помогла даже ультранационалистическая риторика, которую он, похоже, считал беспроигрышным вариантом. Еще полгода назад «Centrul de informarе alternative» предупреждал о нарастающем в обществе недовольстве, указывая на то, что президент пытается разыграть в ответ на него националистическую карту:

«Траян Басэску пытается справиться с кризисом, возлагая все его тяжести на плечи беднейших категорий населения. Продвигая агрессивный капитализм, он говорит людям, которые едва могут свести концы с концами, что они ленивы. Басэску стал одним из самых непопулярных политиков в Румынии. Закрывая больницы и школы, он обвиняет врачей и учителей в упадке всей системы, которой он управляет вот уже много лет. Хотя президент Басэску, несомненно, знает, как удержаться у власти. В феврале, когда урезание бюджета стало сказываться на большинстве жителей страны,  профсоюзными лидерами Румынии внезапно заинтересовалась прокуратура, и пятнадцати из них было предъявлено обвинение. Начиная с февраля 2011 народное недовольство нарастало, а активность профсоюзов была очень слабой. Басэску уверил себя, что любую оппозицию можно разбить, прежде чем она успеет отреагировать на его действия. Басэску сознает, что обнищавший народ может не выдержать и воспротивится его атакам на рабочий класс. Поэтому недавно Басэску начал играть новую роль, пытаясь отвлечь внимание людей от серьезных проблем. Он стал играть роль националиста и делать громкие заявления относительно прошлого Румынии. Он, например, отрицает вину Антонэску (союзника Гитлера) за холокост в Румынии. Басэску объявляет себя националистом и произносит громкие заявления, направленные против России, пытаясь вытащить на поверхность старые обиды. Так, он заявил, что если бы он был лидером страны во время второй мировой, то приказал бы своим солдатам идти вместе с нацистским вермахтом против Советского Союза и «освобождать» Бессарабию (сейчас это Молдова и часть Украины). Позже, в телеинтервью, он назвал нацистскую Германию «союзником». Он пытается также привлечь общественное внимание к вопросам территориальной реорганизации страны, разжигая националистические чувства, как среди румын, так и среди венгерского меньшинства Трансильвании».

Траяна Басэску уже называют «политическим трупом» – хотя режим еще пытается сопротивляться, бросая на демонстрантов новые отряды полиции, стянутые в Бухарест из провинций. Но, несмотря на то, что доктор Арафат был поспешно восстановлен в должности, протесты не утихают. В полицию летят камни и  коктейли Молотова, футбольные фанаты разбивают витрины дорогих магазинов, на улицах протестуют кричащие пенсионеры и разъяренные рабочие. «Восточноевропейская весна начинается в Румынии» – гласит один из плакатов на улицах Бухареста.

Одновременно, по образцу европейских стран и США, в Румынии развивается движение «Occupy Romania». Манифест студентов Бухареста, оккупирующих Университетскую площадь, говорит о «недостаточности лозунга «Долой Басэску!» и требования досрочных выборов», выдвигая собственные тезисы:

«Режим экономии» означает:

– что политика (правительство, партии и политические деятели) зависимы от рынка и прибыли, а не от интересов народа;

– что те, кто требует от нас жертв («чтобы мы все вместе вышли из кризиса») – это именно те, кто помогает богатым становиться еще богаче;

– что за 20 лет они приватизировали все, что было можно приватизировать, а теперь пытаются продать фундаментальные права: право на медобслуживание, образование, социальные службы и свободу слова;

– что нас принуждают отказаться от социальной солидарности во имя капиталистической конкуренции и эффективности;

– что государство оправдывает приватизацию общественных служб – и, под видом заботы об общем благе, делает богатых еще богаче;

– что режим экономии исчезнет не после смены президента, а лишь когда мы сможем изобрести новую систему и новое общество;

Поэтому мы хотим:

– прямой демократии. Мы не хотим, чтобы нас кто-либо представлял, мы хотим участвовать в принятии решений, касающихся нас самих!

– справедливого распределения бюджетных средств на социальные нужды, а не на «безопасность» и милитаризацию!

–переоценки концепции политики и демократии!

– социальной солидарности. Мы не приемлем дискредитации бедных, пожилых, неработающих, неэффективных, цыган и всех тех, кого сейчас маргинализируют!

– мы требуем, чтобы общественное пространство было доступным для всех, а не только для жандармов и тех, кто платит за рекламу! Мы требуем право собираться без разрешения властей!»

«Если в Румынии начнется «Европейская весна» и народ свергнет режим, то интересно, как будут реагировать на это западные лидеры, поддерживающие антиправительственные протесты в Ливии и Сирии? – не без ехидства спрашивает британская «The Week». – «Какой будет их реакция, когда не только Афины, но и другие европейские столицы захватят возмущенные протестующие, бросая камни, коктейли Молотова и пробиваясь к коридорам власти?»

 – Басэску, помни: в конце концов, черви съедят всех вас! – говорит в интервью анонимная румынская студентка, одна из тех самых «червей», которые не приемлют приватизацию медицины.

«Весна» опять начинается в январе.

Дмитрий Колесник

Оригинал статьи

Oxşar yazılar:

Baxış sayı:9322